راکتور هستهای
31 اردیبهشت · · خواندن 2 دقیقه #راکتور_هستهای
⚛️ رآکتور هستهای چیست و چگونه کار میکند؟
رآکتور هستهای دستگاهی است که در آن واکنش شکافت هستهای به صورت کنترلشده انجام میشود و از گرمای آزاد شده برای تولید برق، تولید رادیوداروها یا انجام تحقیقات علمی استفاده میگردد.
🧩 اجزای اصلی یک راکتور :
1️⃣ سوخت هستهای : معمولاً اورانیوم غنیشده به شکل قرصهای سرامیکی که درون میلههای فلزی قرار میگیرد.
2️⃣ میلههای کنترل : از موادی مانند کادمیم یا بور ساخته میشوند. با حرکت آنها به درون قلب راکتور، نوترونها جذب شده و واکنش زنجیرهای کند یا متوقف میشود.
3️⃣ کندکننده (Moderator) : موادی مانند آب سنگین، آب سبک یا گرافیت که سرعت نوترونها را کاهش میدهند تا احتمال شکافت افزایش یابد.
4️⃣ خنککننده : آب، گاز یا فلز مذاب (مانند سدیم) که گرمای تولید شده را از قلب راکتور خارج میکند.
5️⃣ محفظه فشار یا حفاظ زیستی : دیوارههای ضخیم بتنی یا فولادی که پرتوها را مهار میکند و ایمنی را تضمین مینماید.
🔥 انواع راکتورها بر اساس کاربرد :
🔹 رآکتور قدرت (نیروگاههای هستهای)
برای تولید برق در مقیاس صنعتی. مثال : نیروگاه اتمی بوشهر (نوع VVER-1000).
🔹 رآکتور تحقیقاتی
برای تولید رادیوداروها، آزمایش مواد و آموزش. مثال : رآکتور تهران (نوع استخری، ۵ مگاوات).
🔹 رآکتور تولید ایزوتوپ
برای ساخت ایزوتوپهای پزشکی و صنعتی.
🔹 رآکتور تولید سوخت و زادافزون
سوخت جدید یا پلوتونیم تولید میکند (مانند رآکتور IR-40 در اراک).
🇮🇷 رآکتورهای مهم ایران :
☢️ رآکتور تهران (۱۳۴۶) : اولین راکتور ایران، از نوع استخری با سوخت ۲۰ درصد. نقش حیاتی در تولید رادیوداروهای بیماران سرطانی دارد. سوخت آن در داخل کشور بومیسازی شده است.
☢️ نیروگاه اتمی بوشهر : تنها نیروگاه هستهای فعال ایران با ظرفیت ۱۰۰۰ مگاوات، حدود ۱.۵٪ برق کشور را تأمین میکند.
☢️ رآکتور اراک (IR-40) : رآکتور آب سنگین که پس از بازطراحی، رادیوداروهای پیشرفته و ایزوتوپهای صنعتی تولید میکند.
⚠️ نکات ایمنی در راکتورها :
طراحی راکتورها دارای چند لایه ایمنی غیرفعال و فعال است. حتی در صورت قطع برق، سیستمهای خنککننده اضطراری فعال میشوند.
📡 StudyHub | کانون علوم و فنون هستهای